Saethu yn y Cwricwlwm TGAU

Saethu Targedau ac Addysg Gorfforol TGAU 

Mae saethu targedau wedi'i gynnwys ar y rhestr gymeradwy o chwaraeon a gweithgareddau corfforol ar gyfer y cymhwyster TGAU Addysg Gorfforol ac Iechyd newydd yng Nghymru, a fydd yn cael ei addysgu am y tro cyntaf o fis Medi 2026. Mae'r cymhwyster newydd hwn wedi'i ddatblygu'n benodol ar gyfer Cymru ac mae'n rhoi mwy o bwyslais ar berfformiad ymarferol a chyfranogiad na chymwysterau TGAU Addysg Gorfforol blaenorol. 

I bobl ifanc sydd eisoes yn cymryd rhan mewn saethu targedau, mae'r datblygiad hwn yn creu cyfle cyffrous i gysylltu eu cyflawniadau chwaraeon â'u taith addysgol. Mae hefyd yn codi ymwybyddiaeth o saethu fel gweithgaredd chwaraeon cydnabyddedig sy'n datblygu ystod eang o sgiliau corfforol, technegol a phersonol. 

Beth yw'r Cymhwyster TGAU Addysg Gorfforol ac Iechyd Newydd? 

Mae'r cymhwyster TGAU Addysg Gorfforol ac Iechyd newydd wedi'i gynllunio i roi cyfleoedd i ymgeiswyr ddatblygu gwybodaeth, dealltwriaeth a sgiliau ymarferol trwy chwaraeon a gweithgaredd corfforol. 

Nodwedd arwyddocaol o'r cymhwyster yw bod 60% o'r dyfarniad cyffredinol yn cael ei asesu trwy asesiad di-arholiad (NEA), gyda'r ymgeiswyr yn dangos eu galluoedd ymarferol trwy chwaraeon a gweithgareddau cymeradwy.  

Bydd y cymhwyster ar gael i'w addysgu gyntaf o fis Medi 2026, gyda'r dyfarniadau cyntaf yn cael eu cyhoeddi yn 2028.  

Mae Saethu ar y Rhestr Gymeradwy 

Mae saethu wedi'i gynnwys ar y rhestr swyddogol gymeradwy o chwaraeon a gweithgareddau corfforol ar gyfer y cymhwyster TGAU Addysg Gorfforol ac Iechyd newydd yng Nghymru. Mae hyn yn golygu y gall ymgeiswyr ddefnyddio saethu fel un o'u gweithgareddau asesu ymarferol, ar yr amod ei fod yn cael ei gynnal yn unol â gofynion asesu CBAC. 

Sut Mae'r Cymhwyster Wedi'i Strwythuro a'i Asesu? 

Asesiad Ymarferol (60%)
Mae'r rhan fwyaf o'r cymhwyster yn seiliedig ar berfformiad ymarferol. Bydd disgyblion yn cymryd rhan mewn gweithgareddau corfforol ac yn arddangos eu sgiliau fel rhan o'u hasesiad. 

Asesiad Ysgrifenedig (40%)
Bydd disgyblion hefyd yn cwblhau arholiadau ysgrifenedig sy'n ymdrin â phynciau fel addysg gorfforol, iechyd a lles, a ffactorau sy'n dylanwadu ar berfformiad chwaraeon. Mae'r cymhwyster yn cynnwys cydrannau ymarferol a damcaniaethol. 

Sut Fydd yr Elfen Ymarferol yn Gweithio? 

Bydd ymgeiswyr yn cael eu hasesu drwy chwaraeon a gweithgareddau corfforol cymeradwy. Bydd tystiolaeth yn cael ei chasglu drwy berfformiad mewn amgylcheddau chwaraeon dilys a'i hasesu yn erbyn meini prawf a sefydlwyd gan CBAC. 

Disgyblaethau Olympaidd yn Unig 

At ddibenion asesu TGAU, mae saethu wedi'i gyfyngu i ddisgyblaethau saethu Olympaidd cydnabyddedig. 

Dim ond mewn un ddisgyblaeth saethu y gellir asesu ymgeiswyr, yn hytrach na chyfuno sawl disgyblaeth. Mae hyn yn sicrhau cysondeb a thegwch wrth asesu. Bydd ysgolion a chlybiau saethu yn penderfynu pa ddisgyblaeth sydd fwyaf addas ar gyfer amgylchiadau pob ymgeisydd a'r dystiolaeth sydd ar gael. 

Gellir darparu cymorth gan glybiau Saethu Cymru i ysgolion i gefnogi dysgu'r ysgol a'r ymgeisydd. 

Sut Fydd Saethu’n Cael Ei Asesu? 

Mae'r asesiad o saethu yn adlewyrchu'r un egwyddorion a gymhwysir ar draws pob camp gymeradwy. Rhaid i ymgeiswyr ddangos perfformiad effeithiol mewn amgylchedd cystadleuol neu amgylchedd sy'n heriol yn briodol. 

Gall asesiad gynnwys tystiolaeth sy'n dangos: 

Ffynhonnell: CBAC, TGAU Addysg Gorfforol ac Iechyd – Uned 2: Rhestr Gymeradwy o Chwaraeon a Gweithgareddau Corfforol (2026). 

Mae'r gofynion hyn yn cyd-fynd yn agos â'r sgiliau sydd eisoes wedi'u datblygu trwy gymryd rhan mewn clybiau saethu targedau, sefydliadau cadetiaid, grwpiau sgowtio ac amgylcheddau saethu cydnabyddedig eraill. 

Beth Mae Hyn yn ei Olygu i Bobl Ifanc sydd Eisoes yn Ymwneud â Saethu? 

I ddisgyblion sydd eisoes yn weithgar mewn saethu, mae cynnwys saethu ar y rhestr gymeradwy yn darparu cydnabyddiaeth addysgol ffurfiol o'r sgiliau maen nhw'n eu datblygu trwy eu camp. 

Mae saethu targedau yn datblygu: 

• Canolbwyntio a ffocws 

• Cydbwysedd a chydlyniad 

• Hunanddisgyblaeth 

• Gwydnwch seicolegol 

• Cynllunio a threfnu 

• Meddwl beirniadol a datrys problemau 

• Cyfrifoldeb personol 

• Arferion gweithredu diogel 

Mae'r rhinweddau hyn yn cyd-fynd yn gryf â nodau'r cymhwyster newydd a gallant roi cyfleoedd i ymgeiswyr ddefnyddio profiad chwaraeon presennol fel rhan o'u hastudiaethau TGAU.  

Cyfleoedd i Gyfranogwyr Newydd 

Er bod y datblygiad hwn yn arbennig o gyffrous i bobl ifanc sydd eisoes yn cymryd rhan mewn saethu, gallai hefyd helpu i gyflwyno'r gamp i ymgeiswyr nad ydynt wedi'i hystyried o'r blaen. Wrth i ysgolion ddechrau archwilio'r gweithgareddau cymeradwy sydd ar gael o fewn y cymhwyster, efallai y bydd rhai ymgeiswyr yn darganfod saethu targedau am y tro cyntaf ac yn dymuno dysgu mwy am y gamp. Mae saethu targedau yn cynnig cyfleoedd i ddatblygu sgiliau canolbwyntio, hunanddisgyblaeth, hyder, cyfrifoldeb a gwneud penderfyniadau mewn amgylchedd diogel a strwythuredig. Gall unrhyw un sydd â diddordeb mewn darganfod mwy siarad â'u hysgol neu glwb lleol a defnyddio map Clwb Saethu Cymru i nodi cyfleoedd i roi cynnig ar y gamp a chael mynediad at hyfforddiant cymwys. 

I glybiau, hyfforddwyr a rhieni, mae hyn yn gyfle i gefnogi pobl ifanc i gysylltu cyfranogiad mewn chwaraeon â chyflawniad addysgol. 

Ysgolion yn Penderfynu ar Drefniadau Asesu 

Mae'n bwysig nodi bod ysgolion a cholegau'n penderfynu: 

• Pa weithgareddau cymeradwy y gallant eu cefnogi 

• Pan fydd ymgeiswyr yn dewis eu gweithgareddau asesedig 

• Sut mae tystiolaeth yn cael ei chasglu 

• Sut mae cyfleoedd asesu ymarferol yn cael eu trefnu 

Ysgolion a chanolfannau sy'n gyfrifol am benderfynu sut mae gweithgareddau ymarferol yn cael eu trefnu, pryd mae asesiadau'n digwydd, a sut mae tystiolaeth yn cael ei chasglu. Felly gall trefniadau asesu amrywio rhwng ysgolion. Dylai ymgeiswyr bob amser siarad â'u hysgol neu adran Addysg Gorfforol i ddeall trefniadau lleol. 

Adnoddau Defnyddiol 

Manyleb TGAU Addysg Gorfforol ac Iechyd CBAC 

Manyleb swyddogol y cymhwyster sy'n egluro gofynion asesu, cynnwys y pwnc a strwythur y cymhwyster – Yma 

Canllawiau Addysg Gorfforol ac Iechyd TGAU CBAC ar gyfer Addysgu – Uned 2 Rhestr Gymeradwy o Chwaraeon a Gweithgareddau Corfforol: Canllawiau ar sut i baratoi dysgwyr ar gyfer asesiad 

Y ddogfen ganllaw swyddogol sy'n manylu ar yr holl chwaraeon cymeradwy a'r disgwyliadau asesu ar gyfer pob gweithgaredd, gan gynnwys saethu – Yma

TGAU Addysg Gorfforol ac Iechyd CBAC – Uned 2 Llawlyfr NEA 

Y llawlyfr swyddogol sy'n cynnwys y deunyddiau asesu ar gyfer Uned 2: Perfformiad a Hyfforddiant Personol – Yma 

Cysylltwch â Saethu Cymru 

Os oes gennych unrhyw wybodaeth bellach ynglŷn â chlybiau, cysylltwch â Saethu Cymru yn [email protected]